Werkzaamheden aan airconditioning, warmtepompen en koelinstallaties kunnen onder certificeringseisen voor koudemiddelen vallen. Toch betekent dit niet dat iedere HVAC monteur automatisch hetzelfde F-gassencertificaat nodig heeft.
Welke certificering vereist is, hangt onder andere af van het type installatie, het gebruikte koudemiddel en de werkzaamheden die daadwerkelijk worden uitgevoerd.
De regelgeving rondom F-gassen en alternatieve koudemiddelen is bovendien gewijzigd. Er geldt een nieuw certificeringsstelsel waarin niet alleen bepaalde gefluoreerde koudemiddelen, maar ook verschillende alternatieve koudemiddelen zijn opgenomen.
In dit artikel leggen we uit waar je als opdrachtgever op moet letten wanneer je een HVAC monteur inzet voor werkzaamheden waarbij koudemiddelen een rol spelen.
Wat zijn F-gassen?
F-gassen zijn gefluoreerde broeikasgassen die onder andere als koudemiddel kunnen worden toegepast in koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparatuur.
Vanwege hun invloed op het klimaat gelden regels voor het gebruik en voor bepaalde werkzaamheden aan installaties waarin deze stoffen aanwezig zijn.
De Europese F-gassenverordening is in 2024 herzien. De certificeringsregels zijn vervolgens verder uitgewerkt in nieuwe Europese uitvoeringsregels en in Nederland in de herziene BRL 100 en BRL 200.
Heeft iedere HVAC monteur een F-gassencertificaat nodig?
Nee.
Een HVAC monteur kan veel werkzaamheden uitvoeren waarbij hij niet aan een koudemiddelcircuit werkt.
Denk bijvoorbeeld aan bepaalde werkzaamheden aan:
- ventilatiekanalen;
- luchtbehandelingsinstallaties;
- hydraulisch leidingwerk;
- verwarmingsinstallaties;
- ophangconstructies;
- technische ruimtes.
Of certificering verplicht is, wordt daarom niet alleen bepaald door de functienaam ‘HVAC monteur’.
De daadwerkelijke werkzaamheden zijn bepalend.
Daarom is het belangrijk om bij een aanvraag duidelijk te omschrijven wat de monteur op het project gaat doen.
Lees voor een breder overzicht ook meer over de werkzaamheden van een HVAC monteur.
Wanneer kan certificering wel verplicht zijn?
Certificering speelt onder andere een rol bij bepaalde werkzaamheden aan stationaire koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparatuur waarin gereguleerde koudemiddelen aanwezig zijn. De precieze certificeringsplicht hangt samen met de handeling en het koudemiddel.
Denk bijvoorbeeld aan werkzaamheden waarbij het koudemiddelcircuit daadwerkelijk wordt geopend of waarbij specifieke handelingen aan het systeem worden uitgevoerd.
Daarom moet vooraf worden vastgesteld:
- om welke installatie het gaat;
- welk koudemiddel aanwezig is;
- welke werkzaamheden worden uitgevoerd;
- of het koudemiddelcircuit wordt geopend;
- welke certificering voor deze werkzaamheden vereist is.
Pas daarna kun je goed bepalen welke HVAC specialist geschikt is. Meer weten over de verschillende eisen en certificaten? Lees welke certificering voor een ZZP HVAC monteur relevant kan zijn.
Nieuwe certificering voor HVAC en koudemiddelen
De regels zijn de afgelopen jaren veranderd.
Onder het nieuwe Nederlandse systeem voor personen wordt gewerkt met BRL 200 versie 2.0. Daarbij zijn de certificaten A1, A2, B, C, D en E geïntroduceerd.
Vanaf 29 maart 2026 worden voor F-gassen en koolwaterstoffen geen nieuwe certificaten meer uitgegeven volgens het oude systeem. Voor CO₂ en ammoniak gold vanwege de beschikbaarheid van examens tijdelijk een verlengde overgangsregeling.
De nieuwe certificaten hebben verschillende toepassingsgebieden.
Wat is certificaat A1?
A1 is bedoeld voor werkzaamheden met F-gassen én koolwaterstoffen binnen het toepassingsgebied van het certificaat en geldt voor alle hoeveelheden.
Daarmee is A1 binnen dit onderdeel het meest uitgebreide persoonscertificaat.
Koolwaterstoffen zijn bijvoorbeeld koudemiddelen zoals propaan.
Het feit dat alternatieve koudemiddelen nu nadrukkelijk binnen het certificeringsstelsel vallen, is een belangrijke verandering ten opzichte van de oude situatie.
Wat is certificaat A2?
A2 heeft een beperkter toepassingsgebied.
Het is bedoeld voor werkzaamheden met F-gassen en koolwaterstoffen tot bepaalde hoeveelheden: maximaal 3 kg koudemiddel, of maximaal 6 kg wanneer sprake is van een hermetisch gesloten systeem dat als zodanig is gelabeld.
Voor een opdrachtgever betekent dit dat je niet alleen moet vragen óf iemand gecertificeerd is.
Je moet controleren of het certificaat aansluit bij de installatie en werkzaamheden op jouw project.
Certificaten voor CO₂ en ammoniak
Het nieuwe stelsel kent daarnaast afzonderlijke certificaten voor andere koudemiddelen.
Certificaat B heeft betrekking op werkzaamheden met kooldioxide (CO₂) binnen de betreffende certificeringsscope.
Certificaat C heeft betrekking op werkzaamheden met ammoniak (NH₃) binnen de betreffende certificeringsscope.
Deze koudemiddelen vragen andere kennis en veiligheidsmaatregelen dan traditionele F-gassen.
Daarom is ervaring met het betreffende type installatie eveneens belangrijk.
Wat zijn certificaat D en E?
Niet ieder certificaat geeft dezelfde bevoegdheden.
Certificaat D is gericht op het terugwinnen van F-gassen uit apparatuur binnen de daarvoor vastgestelde hoeveelheidsgrenzen.
Certificaat E is bedoeld voor lekcontroles aan bepaalde F-gassystemen waarbij het koudemiddelcircuit niet wordt geopend.
Een monteur met een certificaat voor een beperkte handeling is daardoor niet automatisch gecertificeerd voor alle andere werkzaamheden aan het systeem.
Dat is een belangrijk aandachtspunt bij het controleren van certificaten.
Zijn oude F-gassencertificaten direct ongeldig?
Nee.
Er geldt een overgangsperiode.
Bestaande certificaten kunnen onder de voorwaarden waaronder ze zijn afgegeven nog geldig blijven. Uiterlijk op 12 maart 2029 moeten monteurs die onder deze certificeringsplicht vallen volgens het nieuwe systeem zijn ge(her)certificeerd.
De nieuwe certificaten A1, A2, B, C, D en E zijn vervolgens zeven jaar geldig.
Voor opdrachtgevers betekent dit dat je tijdens de overgangsperiode zowel oude als nieuwe certificeringen kunt tegenkomen.
Controleer daarom niet uitsluitend de naam van het certificaat, maar ook de geldigheid en toepasselijkheid voor de werkzaamheden.
Persoonscertificering en bedrijfscertificering zijn niet hetzelfde
Een belangrijk onderscheid is dat er eisen bestaan voor zowel personen als ondernemingen.
Voor natuurlijke personen, zoals monteurs die certificaatplichtige werkzaamheden uitvoeren, is de certificering uitgewerkt in BRL 200.
Voor ondernemingen die bepaalde werkzaamheden voor derden uitvoeren gelden daarnaast eisen vanuit BRL 100.
Een persoonlijk certificaat van een monteur en een bedrijfscertificaat zijn dus niet hetzelfde.
Dit is vooral belangrijk wanneer een zelfstandige HVAC specialist wordt ingezet voor werkzaamheden die onder de bedrijfscertificeringsplicht vallen.
BRL 100 verandert in 2026
Ook de certificering voor ondernemingen wordt vernieuwd.
BRL 100 versie 3.0 treedt formeel in werking op 31 augustus 2026. Nieuwe aanvragen na deze datum worden beoordeeld volgens BRL 100 versie 3.0.
Vanaf 1 september 2026 start daarmee de overgang naar de nieuwe certificeringsscope voor bedrijven. Bestaande BRL 100 versie 2.0-certificaten kunnen gedurende de overgang onder voorwaarden geldig blijven tot uiterlijk 31 augustus 2028.
Voor actuele projecten is het daarom verstandig om te controleren onder welke versie een onderneming gecertificeerd is en of de certificering aansluit bij de werkzaamheden.
Hoe controleer je een certificaat?
Alleen vragen of iemand ‘F-gassen heeft’ is niet voldoende.
Controleer bij certificaatplichtige werkzaamheden welk certificaat de monteur bezit, of het nog geldig is en of de scope aansluit bij de werkzaamheden.
Certificeringen van personen en bedrijven kunnen worden gecontroleerd via het Centraal Register Techniek (CRT). IPLO verwijst hiervoor eveneens naar het CRT.
Zo voorkom je dat iemand wordt ingezet met een certificaat dat niet aansluit bij de daadwerkelijke werkzaamheden.
F-gassen bij warmtepompen
Bij warmtepompen is het belangrijk onderscheid te maken tussen werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit en andere installatiewerkzaamheden.
Een HVAC monteur kan bijvoorbeeld werkzaamheden uitvoeren aan hydraulisch leidingwerk of andere installatieonderdelen zonder dat hij daarbij automatisch aan het koudemiddelcircuit werkt.
Wanneer werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit worden uitgevoerd, moet worden vastgesteld welke certificering daarvoor vereist is.
De aanwezigheid van een warmtepomp betekent dus niet automatisch dat iedere monteur die op het project werkt dezelfde koudemiddelcertificering nodig heeft.
F-gassen bij airconditioning
Ook bij airconditioningsystemen kan certificering relevant zijn.
Bij installatie, onderhoud, reparatie of andere werkzaamheden moet worden gekeken naar het type systeem, het koudemiddel en de handelingen die worden uitgevoerd.
Een monteur die alleen werkzaamheden buiten het koudemiddelcircuit uitvoert, heeft daardoor een andere rol dan degene die het circuit opent en werkzaamheden aan het koudemiddel uitvoert.
Maak dit onderscheid al duidelijk in de aanvraag.
F-gassen bij koelinstallaties
Bij koeltechnische installaties is specialistische kennis extra belangrijk.
Naast het juiste certificaat is relevante praktijkervaring met het gebruikte koudemiddel en het type installatie van belang.
Een certificaat laat zien dat iemand voor een bepaalde scope gecertificeerd is, maar vertelt niet automatisch hoeveel ervaring iemand heeft met precies het systeem dat op jouw project staat.
Controleer daarom zowel certificering als relevante werkervaring.
Nieuwbouw en F-gassen
Tijdens nieuwbouw kunnen verschillende HVAC professionals aan dezelfde installatie werken.
De ene monteur monteert bijvoorbeeld leidingwerk of ventilatiekanalen, terwijl een gespecialiseerde koeltechnische monteur werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit uitvoert.
Het is daarom niet noodzakelijk dat iedere HVAC monteur op hetzelfde project dezelfde certificering heeft.
Lees meer over de inzet van een HVAC monteur in de nieuwbouw.
Renovatie en bestaande installaties
Bij renovatie is extra aandacht nodig voor de bestaande installatie.
Voordat werkzaamheden beginnen moet duidelijk zijn welk koudemiddel aanwezig is en welke onderdelen worden aangepast.
Zeker bij oudere installaties kan de situatie anders zijn dan bij een volledig nieuw systeem.
Lees meer over de werkzaamheden van een HVAC monteur tijdens renovatie.
Welke certificering moet je in een aanvraag zetten?
Neem niet automatisch ‘F-gassencertificaat vereist’ op in iedere HVAC-aanvraag.
Bepaal eerst welke werkzaamheden daadwerkelijk moeten worden uitgevoerd.
Wanneer koudemiddeltechnische werkzaamheden onderdeel zijn van de opdracht, vermeld dan zoveel mogelijk informatie over:
- het type installatie;
- het koudemiddel;
- de werkzaamheden;
- relevante hoeveelheden wanneer deze voor de scope van belang zijn;
- de vereiste certificering;
- eventuele aanvullende projecteisen.
Hiermee kun je veel gerichter zoeken naar de juiste specialist.
Certificering is niet hetzelfde als ervaring
Een geldig certificaat is belangrijk wanneer dit wettelijk voor de werkzaamheden vereist is.
Maar certificering alleen maakt iemand nog niet automatisch de beste monteur voor een project.
Kijk daarnaast naar ervaring met vergelijkbare installaties, zelfstandig werken, technische tekeningen, het type gebouw en de specifieke werkzaamheden.
Voor een goede match moeten bevoegdheid, ervaring én projectkennis bij elkaar passen.
ZZP HVAC monteur met de juiste certificering gezocht
Heb je een HVAC specialist nodig voor werkzaamheden waarbij koudemiddelen een rol spelen?
Omschrijf dan vooraf zo nauwkeurig mogelijk welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. Daarmee kan worden gecontroleerd welke certificering daadwerkelijk nodig is en kan gerichter naar een geschikte professional worden gezocht.
Lees ook hoe je een geschikte ZZP HVAC monteur voor jouw project vindt.
HVAC specialist inhuren via FEMI Works
FEMI Works brengt opdrachtgevers binnen bouw en techniek in contact met zelfstandige technische professionals.
Bij HVAC-aanvragen kijken we naar de werkzaamheden, relevante ervaring, beschikbaarheid, projectlocatie en de certificerings- of projecteisen die voor de opdracht van toepassing zijn.
Zoek je een HVAC specialist voor een project waarbij specifieke koudemiddelkennis nodig is? Lees dan ook waar je op moet letten wanneer je een ZZP HVAC monteur wilt inhuren of neem contact op met FEMI Works om de aanvraag te bespreken.
